ქართველ მწარმოებელს შეუძლია ევროკავშირთან DCFTA-ით სარგებლობა, თუ საქონელი წარმოშობის წესებს აკმაყოფილებს. იმპორტირებული მზა პროდუქციის გადამყიდველის მდგომარეობა განსხვავებულია. სახელმძღვანელო განმარტავს სატარიფო შეღავათს, 2026 წლის წესებს, დოკუმენტებსა და ევროკავშირის მოთხოვნებს, რომლებიც ძალაში რჩება.
რაზე შეუძლია ევროკავშირის მყიდველს დაზოგვა
ევროკავშირსა და საქართველოს შორის ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცე შესაბამის სამრეწველო საქონელზე საბაჟო გადასახადს აუქმებს. დროებითი გამოყენება დაიწყო 2014 წლის 1 სექტემბერს; ასოცირების შეთანხმება სრულად ძალაში შევიდა 2016 წლის 1 ივლისს. შეღავათი დამოკიდებულია საქონელზე, მის წარმოშობასა და იმპორტისას წარდგენილ მოთხოვნაზე. გამყიდველის საქართველოს თავისუფალ ინდუსტრიულ ზონაში რეგისტრაცია გარიგების მხოლოდ კორპორაციულ ნაწილს წყვეტს.
დაიწყეთ იმ საბაჟო გადასახადით, რომელსაც ევროკავშირის მყიდველი ახლა იხდის. თუ პროდუქტის ჩვეულებრივი ტარიფი უკვე ნულოვანია, პრეფერენციულმა წარმოშობამ შესაძლოა საბაჟო ეკონომია არ მოიტანოს. მაღალი ჩვეულებრივი ტარიფისას საქართველოში წარმოება შეიძლება კომერციულად საინტერესო იყოს, თუ ფაქტობრივი წარმოება წარმოშობის წესს აკმაყოფილებს.
ნულოვანი საბაჟო ტარიფი თავისთავად არ აუქმებს ევროკავშირში იმპორტის დღგ-ს ან შესაბამის აქციზს. ქართული კომპანიის თიზ-ის საგადასახადო რეჟიმი და ევროპელი მყიდველის საიმპორტო გადასახდელები ცალ-ცალკე ითვლება.
წარმოებასა და გადაყიდვას განსხვავებული შედეგი აქვს
| საქმიანობა საქართველოში | გავლენა ევროკავშირის პრეფერენციაზე |
|---|---|
| მზა საქონლის იმპორტი, ზონაში შენახვა და გადაყიდვა | საწყობი და ქართული ინვოისი საქონელს ქართულ წარმოშობას არ ანიჭებს. |
| გადაფუთვა, ეტიკეტის შეცვლა ან სხვა მინიმალური ოპერაციები | მხოლოდ ეს ოპერაციები საკმარის წარმოებად არ ითვლება. |
| პროდუქტის წარმოება იმპორტირებული მასალებით | მზა პროდუქტი უნდა აკმაყოფილებდეს მისთვის დადგენილ დამუშავების, სატარიფო კლასიფიკაციის ან ღირებულების წესს; საჭიროა მასალებისა და სამუშაოს დასტური. |
მაგალითად, მზა ჩინური ელექტროსაქონლის თბილისის საწყობში გატარება მას DCFTA-ის მიზნებისთვის ქართულ საქონლად არ აქცევს. ქუთაისის ქარხანაში ახალი პროდუქტის დამზადება წარმოშობის სხვა საკითხს აჩენს. პასუხი მზა პროდუქტის საბაჟო კოდსა და წარმოების ჩანაწერებზეა დამოკიდებული და არა კომპანიის პარტნიორის მოქალაქეობაზე.
წარმოშობის წესები 2026 წელს
ევროკავშირი–საქართველოს პრეფერენციული წარმოშობა პანევრო-ხმელთაშუაზღვისპირულ, ანუ PEM სისტემას ექვემდებარება. 2025 წლის პარალელური რეჟიმების დასრულების შემდეგ 2026 წელს განახლებული წესები მოქმედებს. ამიტომ ძველ რეკომენდაციაზე დაფუძნებული ქარხნის დაგეგმვამდე უნდა შემოწმდეს პროდუქტის განახლებული წესი.
PEM-ის კუმულაციით სხვა მონაწილე ქვეყნის შესაბამისი მასალა შეიძლება წარმოშობის განსაზღვრისას ჩაითვალოს. ეს დამოკიდებულია ყველა მონაწილე ქვეყანას შორის მოქმედ შეთანხმებებსა და წესებზე. ნებისმიერი იმპორტირებული კომპონენტი ავტომატურად ქართულად არ ითვლება. ჩვენი წარმოშობისა და სერტიფიკატების სახელმძღვანელო განმარტავს ამ განსხვავებას და საჭირო მტკიცებულებებს.
EUR.1 და წარმოშობის დეკლარაცია
პრეფერენციისთვის ჩვეულებრივ გამოიყენება EUR.1 გადაადგილების სერტიფიკატი ან კომერციულ დოკუმენტზე დადგენილი ტექსტით შედგენილი წარმოშობის დეკლარაცია. დეკლარაციის შედგენა ნებისმიერ ექსპორტიორს შეუძლია წარმოშობის მქონე საქონლის პარტიაზე, რომლის საერთო ღირებულება 6 000 EUR-ს არ აღემატება. ამ ზღვრის ზემოთ დეკლარაციისთვის საჭიროა უფლებამოსილი ექსპორტიორის სტატუსი; EUR.1 კვლავ ალტერნატივაა. მოთხოვნილი დეკლარაციის გარეშე ჩვეულებრივი ინვოისი მას ვერ ცვლის.
ერთად შეინახეთ მომწოდებლების წარმოშობის დასტური, მასალების ღირებულება, წარმოებისა და გადაზიდვის დოკუმენტები. მყიდველის საბაჟო წარმომადგენელს სჭირდება მოთხოვნა, რომლის დასაბუთებაც განბაჟების შემდეგაც შეიძლება და არა მხოლოდ გაყიდვისას დაპირებული სერტიფიკატი.
სურსათი, პროდუქტის სტანდარტები და ნახშირბადის წესები
სასოფლო-სამეურნეო რეჟიმს გამონაკლისები აქვს: ნიორზე მოქმედებს წლიური 220 ტონის უბაჟო კვოტა, ზოგი ხილი და ბოსტნეული ექვემდებარება შესვლის ფასის სისტემას, ხოლო განსაზღვრული აგრარული საქონელი — გვერდის ავლის საწინააღმდეგო მექანიზმს. სურსათის უსაფრთხოების ნებართვები, მცენარეთა და ცხოველთა ჯანმრთელობის დოკუმენტები, ეტიკეტირება და სამრეწველო პროდუქტის მოთხოვნები სატარიფო შეღავათისგან დამოუკიდებელია.
მოცულ რკინისა და ფოლადის, ალუმინის, სასუქის, ცემენტის, ელექტროენერგიისა და წყალბადის პროდუქტებზე ევროკავშირის ნახშირბადის საზღვრული კორექტირების მექანიზმის CBAM საბოლოო ეტაპი დაიწყო 2026 წლის 1 იანვარს. გამოყენება დამოკიდებულია საქონელსა და მოქმედ გამონაკლისებზე. თუ CBAM ვრცელდება, ევროკავშირის იმპორტიორს თავისი ვალდებულებები აქვს და ქართველი მწარმოებლისგან ემისიების ინფორმაცია შეიძლება დასჭირდეს. DCFTA-ის სატარიფო შეღავათი ამ ვალდებულებებს არ აუქმებს.
საწარმოო ბაზის არჩევა საქართველოში
ლიცენზიისა და ფართის წლიური საფასური შეადარეთ წარმოების, გადაზიდვის ხარჯებსა და მყიდველის რეალურ საბაჟო ეკონომიას. თბილისის თავისუფალი ზონა შეიძლება მოერგოს ბიზნესს, რომელსაც დედაქალაქთან წვდომა სჭირდება; ქუთაისი და ჰუალინგი ცალკე სამრეწველო ვარიანტებია, ხოლო ფოთი შავი ზღვის პორტთან მდებარეობს. პროდუქტის კოდი, მასალები და წარმოების გეგმა გამოგზავნეთ კომპანიის განაცხადთან ერთად, რათა რეგისტრაციისა და წარმოშობის საკითხები ერთდროულად განვიხილოთ.
ოფიციალური წყაროები
ევროკომისია: ევროკავშირი–საქართველოს სავაჭრო ურთიერთობები; Access2Markets: DCFTA-ის ტარიფები და მოთხოვნები; განახლებული PEM წესები და წარმოშობის დასტური; CBAM 2026 წლიდან.
განიხილეთ ევროკავშირში ექსპორტზე მომუშავე კომპანიის შექმნა
მოგვწერეთ თქვენი გეგმის შესახებ. გიპასუხებთ შემდგომი ნაბიჯებითა და სრული შეთავაზებისთვის საჭირო ინფორმაციით.